Reddende sneeuw

De hemel wiste de vluchtsporen uit – Mozes

Door Dinand Webbink

In mijn jeugd dreven mijn ouders een bekend horecabedrijf in Hellendoorn, In de Tonne. Daartegenover, aan de Dorpsstraat, was een klein winkeltje. Ik kwam er nooit en zag er zelden iemand naar binnen gaan. Wat ze verkochten, wist ik niet precies. Wel dat Hartog, de zoon des huizes, kippen slachtte. Die renden dan nog een poosje letterlijk als een kip zonder kop over het erf, voor mij even beangstigend als fascinerend. Van Hartog wist ik dat hij voorzitter was van de plaatselijke motorclub. Ik zie hem nog voor mij hoe hij vrolijk het café binnenkwam, op zijn schouder een leeg krat bier dat hij om kwam wisselen.

Mozes zag je vaak voor de winkel staan. Zijn armen over elkaar, vriendelijk glimlachend. Hij was al op leeftijd, ik was een jongetje. Nooit heb ik een woord met hem gewisseld. Maar wat zou hij mij veel kunnen hebben vertellen.

Gedurende de Tweede Wereldoorlog was het gezin De Lange de enige Joodse familie in Hellendoorn. Mozes was manufacturier. In 1926 trouwde hij in Deventer met Sara de Lange. Hun eerste zoon Hartog overleed al na zestien dagen, niet ongewoon in die dagen. Gelukkig volgden er nog drie kinderen: Roosje, Reintje en opnieuw Hartog.

Mozes was ook doodgraver. ‘Ik mocht daarom langer blijven. De Duitsers hielden er van dat soort gunsten op na’, merkte hij later cynisch op. Die extra tijd gebruikte het echtpaar om hun drie kinderen te laten onderduiken, alle drie op een andere plek. Gescheiden van elkaar en van hun ouders. Die verschrikkelijke keuze moest je maken om in elk geval je kinderen een kans te geven om te overleven. Roosje ging in Almelo door het leven als Marga de Wind, Reintje werd Betsy de Bruin in Amersfoort. Hartog ging naar Friesland, waar hij als Harry op meerdere plekken verbleef.

 

Het echtpaar zelf dook onder in de gemeente Hellendoorn. Eerst bij de familie H. Koopman aan de Eversbergweg in Nijverdal. Omdat het nergens echt veilig was, verplaatsten ondergedoken Joden zich voortdurend. Zo ook Sara en Mozes. Hun volgende adres was bij Schuurs, bijgenaamd de fiene wèver, in Elen en Rhaan. Vandaar gingen ze naar de familie Hennink in Hulsen, waar ze de bevrijding meemaakten. Gelukkig konden ze zich daarna weer met alle drie de kinderen verenigen.
Bij de vlucht van Mozes en Sara werden ze op een bijzondere manier ‘geholpen’. Ze moesten zich in het voorjaar van 1943 op een vrijdag melden voor transport naar kamp Vught. Ze besloten op woensdagavond onder te duiken. Het was koud, er lag een laagje sneeuw. Ze waren doodsbang dat de voetsporen die ze in het witte, half bevroren laagje achterlieten, hen zouden verraden. Tijdens hun vlucht door het bos en langs smalle binnenweggetjes begon het te sneeuwen. Mozes zei later: ‘De hemel wiste de vluchtsporen uit …’.

 

Foto’s:
Lange Dorpsstraat 75 anno 1980 en Anno Nu

Downloads

Het kernteam probeert alle mogelijke betrokkenen te enthousiasmeren en waar mogelijk financieel te ondersteunen. Om de gehele bevolking te bereiken, zetten we vele middelen in.

Bent u op zoek naar de juiste PR-middelen voor uw eigen activiteit?  Check dan deze downloads.

Aanmelden activiteiten

Wilt u meehelpen om één van de activiteiten op te zetten? Of heeft u zelf een leuke activiteit die u aan wilt melden? Meld u zich dan bij het kernteam. Uw activiteit plaatsen we dan in de agenda op deze website!

Meld je aan

Onze partners

Uw browser is niet meer van deze tijd!

Update uw browser om optimaal van deze website (en vele anderen) te genieten Nu updaten!

×