De aarzelingen van meester Ponsteen

In 1975 besluit Andries Ponsteen, hij is dan 77 jaar, zijn herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog op papier vast te leggen. We kennen hem van zijn uitgebreide studies van de geschiedenis van de gemeente Hellendoorn, zoals Het kerkdorp Hellendoorn in vroeger eeuwen en Van Noetsele tot Nijverdal.

Door Dinand Webbink

In het voorwoord van zijn handgeschreven ‘Verhaal van onze belevenissen gedurende Wereldoorlog II’ schrijft hij openhartig: ‘De lezer zal merken dat we ons allerminst een heldenrol hebben toegemeten!
… Ik verzwijg niet bangheid en aarzelingen …’.

Wat volgt is een buitengewoon interessant relaas over hoe hij en zijn vrouw de oorlog hebben beleefd. Als hoofd van de christelijke school aan de Grotestraat had Ponsteen regelmatig contact met de autoriteiten, zowel de Nederlandse als de Duitse. Daarnaast was hij voorzitter het bestuur van ’t Gebouw voor Christelijke Belangen. Het bestuur weigerde het verplichte bordje ‘Verboden voor Joden’ op te hangen. Ponsteen toog er zelfs voor naar Arnhem om bij de procureur-generaal mr. W.J. de Rijke zijn argumenten kracht bij te zetten. ‘Hoe konden wij het bordje op ons gebouw, dat zich tooide met het woord “christelijk”, aanbrengen en dat sluiten voor de leden van het volk, waaruit de Christus was voortgekomen?’ Het mocht uiteraard niet baten, er werden geen uitzonderingen gemaakt. Het bestuur trad af.

Oktober 1943 kreeg het echtpaar Ponsteen het verzoek een jongetje van Joodse komaf onder hun hoede te nemen. Joehanan Sanders (Hansje) was nog maar drie jaar oud en zei in het begin elke dag: ‘Morgen ga ik weer naar mijn mammie’. Hij zou zijn moeder, noch zijn vader ooit terug zien. De hele oorlog bleef hij bij de Ponsteens, ook toen ze zelf moesten onderduiken. Het bleef niet bij dat ene jongetje. In het schoolmeestershuis en op de zolder van de school schuilde ook het jonge echtpaar Jettie en Harrie dat net op tijd gevlucht was toen de Joodse psychiatrische inrichting Het Apeldoornsche Bosch werd ontruimd. Daarnaast waren er nog Eva en Judith Sanders, tantes van Hansje, die bij hen een veilig onderdak vonden. Later kon ook het Almelose echtpaar Kats bij hen onderduiken. Allen hebben de oorlog overleefd.

Ponsteen was geen held, zo schreef hij. Zijn collega Hans ten Brug, het hoofd van de school van Hulsen was dat wel. Hij regelde de onderduik en was zeer actief in het verzet. Op een dag vroeg hij Andries hem te bezoeken. Ponsteen voelde de bui al hangen. Terwijl hij via de Koersendijk naar Hulsen fietste, zei bij zich zelf: ‘Laat je niet overhalen volwassen Joden in huis te nemen … steek je niet in nog groter gevaren!’

Er was inderdaad een Joods echtpaar dat hem ‘met ogen vol verwachting’ aankeek. Ponsteen vergat zijn voornemens, wetende dat zijn vrouw hem hierin volledig steunde. Het tweetal kon bij hen terecht, waardoor hun leven gered werd. Dit voorval kenschetst de man. Aarzelen, bang zijn voor het gevaar, eigenlijk niet durven, en het dan toch doen!

Dan ben je een held.


Dieuwke Ponsteen-Polstra en Andries Ponsteen

     

Eva en Judith Sanders zaten bij Ponsteen ondergedoken en waren actief in het verzet.


Zijn herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog schreef meester Ponsteen op ruim zestig velletjes in een multomap (collectie Oald Heldern De Noaberschop).

 

Downloads

Het kernteam probeert alle mogelijke betrokkenen te enthousiasmeren en waar mogelijk financieel te ondersteunen. Om de gehele bevolking te bereiken, zetten we vele middelen in.

Bent u op zoek naar de juiste PR-middelen voor uw eigen activiteit?  Check dan deze downloads.

Aanmelden activiteiten

Wilt u meehelpen om één van de activiteiten op te zetten? Of heeft u zelf een leuke activiteit die u aan wilt melden? Meld u zich dan bij het kernteam. Uw activiteit plaatsen we dan in de agenda op deze website!

Meld je aan

Onze partners

Uw browser is niet meer van deze tijd!

Update uw browser om optimaal van deze website (en vele anderen) te genieten Nu updaten!

×